عنصر المعالي كيكاووس بن اسكندر بن قابوس بن وشمگير بن زيار

43

قابوس نامه ( فارسى )

( 26 ر ) و [ چند روز ] « 1 » با من [ نه ] « 2 » بر ان حال بود كه پيش از ان « 3 » بوده بود « 3 » . تا پيروزان ديلم با من بگفت كه : امير گلهء تو كرد و گفت : فلان مردى برجايست « 4 » چرا بايد كه [ با ] « 5 » من سخن چنان گويد كه با كودكان گويند « 6 » ، چون او مردى را پيش من « 7 » دروغ چرا بايد گفت ؟ من در حال قاصدى را « 8 » از گنجه بگرگان فرستادم و محضرى فرمودم كردن بشهادت رئيس و قاضى و خطيب و جملهء عدول و علما « 9 » و اشراف گرگان « 10 » كه : اين ده برجاست و حال اين كرم برين جمله است . و به چهار ماه اين درستى بياوردم و محضر پيش امير ابو السوار « 11 » نهادم و بديد و بخواند و تبسم كرد و گفت : من خود دانم كه از چون تويى دروغ نيايد خاصه پيش چون منى ؛ اما خود آن راست چه بايد گفتن كه چهار ماه روزگار بايد و محضرى بگوايى « 12 » دويست معدل تا آن راست از تو قبول كنند ؟ اما بدانكه سخن از چهار نوع است « 13 » : يكى نه دانستنى است و نه گفتنى ، و يكى [ هم ] « 14 » دانستنى است و هم گفتنى ، و يكى گفتنى است و نادانستنى ، و يكى دانستنيست و ناگفتنى . اما ناگفتنى و نادانستنى : سخنى است كه دين را زيان دارد . و آنكه گفتنى است و نادانستنى : سخنى است كه در كتاب خداى تعالى و در اخبار رسول صلى اللّه عليه و سلم باشد و اندر كتابهاى علوم و « 15 » علما كه در تفسير او تقليد بود

--> ( 1 ) - از نسخهء ل و ن و ب و پ افزوده شد ( 2 ) - از نسخهء ل و ن و ب و پ افزوده شد ( 3 - 3 ) ، ل : بودى ؛ ن : مىبود ( 4 ) - ن : پاى برجايست ( 5 ) - از نسخهء ل و ن و ب و پ افزوده و اصلاح شد ( 6 ) - نسخهء اصل : گويد ؛ ل و ن و ب و پ : گويند ، بقياس معنى اصلاح شد ( 7 ) - ل : چون منى ؛ ن : چو منى ( 8 ) - ل و ن : « را » ندارد ( 9 ) - ل : علماء عدول ( 10 ) - ل افزوده : درين باب ( 11 ) - ل : ابو الاسوار ؛ ن : بالسوار ( 12 ) - ل : بگواهى ( 13 ) - ل افزوده : همچنانكه مردمان نيز هم از چهار نوع‌اند ، يكى آنست كه داند و داند كه داند ، او عالمست او را متابع بايد بود و دوم آنست كه نداند و داند كه نداند او مرشدست ويرا ببايد آموخت سيم آنست كه داند و نداند كه داند وى خفته است او را بيدار [ ظ . بايد ] كرد چهارم آنست كه نداند و نداند كه نداند وى جاهلست از وى حذر بايد كرد ؛ چنين است ب ( 14 ) - بقياس ل و ن و ب و پ افزوده شد و هم بقرينهء چند سطر پايين‌تر ( 15 ) - ل : « و » ندارد